Telugu Cinema After Independence


1947 తర్వాత తెలుగు సినిమా

ఈ శతాబ్ద కాలంలో దేశంలోనే అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన, జనరంజకమైన మీడియాగా సినిమా ఖ్యాతికెక్కింది. తొలినాళ్లలో అది ఓ కళా ప్రక్రియ అయితే ఇవాళ అది పక్కా వ్యాపార పరిశ్రమగా మారిపోయింది. స్వాతంత్ర్యానంతరం ఈ అరవై ఏళ్ల పైచిలుకు కాలపు తెలుగు చలనచిత్ర రంగాన్ని ఓసారి పరిశీలించి చూస్తే కళాఖండాలనదగ్గ చిత్రాలు పదికంటే ఎక్కువ కనిపించవు. తెలుగు సినిమా గురించి గొప్పగా చెప్పుకోవడానికి పనికివచ్చేది నిర్మాణమవుతోన్న చిత్రాల సంఖ్య గురించే. హిందీ చిత్రాలకంటే అధిక సంఖ్యలో ప్రతియేటా తెలుగులో సినిమాలు నిర్మాణవుతున్నాయి. వాటిలో విమర్శకి నిల్చునేవి అతి స్వల్పం. ఐతే దేశం గర్వించదగ్గ నటులు, దర్శకులు మనకి ఉన్నారని చెప్పుకునే భాగ్యం లభించింది. దర్శకుల్లో ఎల్వీ ప్రసాద్, బీఎన్ రెడ్డి, నిర్మాతల్లో బి. నాగిరెడ్డి, డి. రామానాయుడు, నటుల్లో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు సినిమా రంగంలో దేశానికి సంబంధించిన అత్యున్నత పురస్కారం దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు అందుకున్నారు. ఎస్వీ రంగారావు, చిత్తూరు నాగయ్య, ఎన్‌టీ రామారావు వంటి నటులు; రేలంగి, రమణారెడ్డి వంటి మహా కమెడియన్లు, కన్నాంబ, భానుమతి, సావిత్రి, సూర్యకాంతం వంటి గొప్ప నటీమణులూ; గూడవల్లి రామబ్రహ్మం, కేవీ రెడ్డి, పి. పుల్లయ్య, వేదాంతం రాఘవయ్య, కమలాకర కామేశ్వరరావు, ఆదుర్తి సుబ్బారావు, కె. విశ్వనాథ్, బాపు, దాసరి నారాయణరావు, కె. రాఘవేంద్రరావు వంటి దిగ్దర్శకులు మనకి లభించారు.

మొదట్లో- అంటే 60వ దశకం వరకు తెలుగులో పౌరాణిక చిత్రాలు, మాయా మంత్రతంత్రాల జానపద చిత్రాలే రాజ్యం చేశాయి. సామాజిక స్పృహతో తీసిన చిత్రాలు చాలా తక్కువ. అయితే ‘దేవదాసు’, ‘మాయాబజార్’, మహాకవి కాళిదాసు’ వంటి కళాఖండాలనదగ్గ సినిమాలు అప్పుడు వచ్చాయి. రామారావు, నాగేశ్వరరావు అగ్ర హీరోలుగా నిలిచారు. తారల్లో భానుమతి, సావిత్రి అగ్రస్థాయికి చేరుకున్నారు. 1953లోనే ‘చండీరాణి’కి దర్శకత్వం వహించి తెలుగులో తొలి దర్శకురాలయ్యారు భానుమతి. 1954 వరకు వచ్చిన చిత్రాల్లో ఏ ఒక్కటీ వంద రోజులదాకా ఆడలేదు. 1955లో తాపీ చాణక్య దర్శకత్వం వహించిన ‘రోజులు మారాయి’ చిత్రం తొలిసారిగా వంద రోజులు ప్రదర్శితమైన చిత్రంగా నిలిచింది. ఇది సామాజిక దృష్టితో తీసిన చిత్రం కావడం విశేషమే. స్వాతంత్ర్యానికి ముందు కమర్షియల్ దృష్టితో తీసిన సినిమాలు కనిపించవు. ఆ తర్వాతే 1950లో విజయా సంస్థ తీసిన ‘షావుకారు’ చిత్రంతో ఈ వాణిజ్య పోకడలు కనిపిస్తాయి. ఈ చిత్రంతోనే జానకి నటిగా తెరంగేట్రం చేశారు. 1964లో తొలి తెలుగు వర్ణ చిత్రం ‘లవకుశ’ వచ్చింది. దీనికి పి. పుల్లయ్య దర్శకుడు. అంజలీదేవి, ఎన్‌టీ రామారావు సీతారాములుగా నటించిన ఈ సినిమా అప్పట్లో కలెక్షన్ల పరంగా అనేక కొత్త రికార్డుల్ని నెలకొల్పింది. ఈ యేడాదే ఓ తెలుగు నటుడికి అంతర్జాతీయ గౌరవం దక్కింది. ఆ నటుడు ఎస్వీ రంగారావు. జకార్తాలో ఆఫ్రో ఏషియన్ అంతర్జాతీయ చిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించిన ‘నర్తనశాల’లో కీచకుడి పాత్రకి గాను ఆ పురస్కారం లభించింది.
తొలి సాంఘిక రంగుల చిత్రం 1965లో వచ్చింది. అందరూ కొత్త తారలతో దర్శకుడు ఆదుర్తి సుబ్బారావు రూపొందించిన ఆ చిత్రం ‘తేనె మనసులు’. హీరో కృష్ణ పరిచయమయ్యింది ఈ సినిమాతోనే.

అంతదాకా జానపద, పౌరాణిక, కుటుంబ కథాచిత్రాలే రాజ్యం చేస్తూ వుంటే ‘గూఢచారి 116’తో యాక్షన్ సినిమాల ఒరవడి మొదలైంది. కృష్ణ నటించిన ఈ సినిమా భారతదేశ చలనచిత్ర చరిత్రలోనే తొలి జేంస్‌బాండ్ తరహా చిత్రం. ఈ చిత్రకథ ఆరుద్ర కలం నుంచి రూపుదిద్దుకోవడం మరో విశేషం. ఆ తర్వాత ప్రేమ కథాచిత్రాలు, యాక్షన్ సినిమాలు సమానంగా ఆదరణ పొందుతూ వచ్చాయి. 70వ దశకంలో వీటి జోరు ఎక్కువగా కొనసాగుతుండగానే పాశ్చాత్య సినిమాల ప్రభావం తెలుగు సీమకి కూడా సోకింది. దాంతో పగ, ప్రతీకారం అంశాలతో సినిమాలు నిర్మించడం మొదలై, అవే సినిమాకి తప్పనిసరి వస్తువులకింద మారిపోయాయి. అయినప్పటికీ ‘కాలం మారింది’ వంటి అభ్యుదయ చిత్రాలు కొన్ని వచ్చాయి. దేశంలోనే మొట్టమొదటి కౌబాయ్ సినిమా ‘మోసగాళ్లకి మోసగాడు’ వచ్చింది. యాదృచ్ఛికంగా ఈ సినిమాకి రచన చేసింది కూడా ఆరుద్ర, హీరోగా నటించింది కృష్ణ. 1974లో సొంత నిర్మాణ సంస్థ పద్మాలయా స్టూడియోస్‌పై కృష్ణ ‘అల్లూరి సీతారామరాజు’ సినిమా నిర్మించి ఆ పాత్రలో తానే నటించాడు. తెలుగులో ఇది తొలి సినిమా స్కోప్ సినిమాగా చరిత్రకెక్కింది. స్వాతంత్ర్య పోరాట నేపథ్యంలో వచ్చిన ఈ సినిమా చెప్పుకోదగ్గ ఘన విజయాన్నే సాధించింది. ఈ దశకంలోనూ కొన్ని పౌరాణిక సినిమాలు వచ్చాయి. ఎన్‌టీ రామారావు స్వయంగా దర్శకత్వం వహించి త్రిపాత్రల్లో (కృష్ణుడు, కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు) నటించిన ‘దానవీరశూర కర్ణ’ కలెక్షన్ల వర్షం కురిపించింది. భారతంలో దుష్టపాత్రగా చిత్రీకరణకు గురైన దుర్యోధనుణ్ణి కొత్త కోణంలో ఆవిష్కరించి ఆ పాత్రకి హీరో ఇమేజ్ తీసుకొచ్చిన ఘనత ఎన్‌టీఆర్‌దే.

80వ దశకంలో తెలుగు సినిమా పూర్తిగా కమర్షియల్ మయమైపోయింది. డాన్సులూ, ఫైట్లూ లేకపోతే సినిమా జనంలోకి పోదన్న అభిప్రాయానికి వచ్చారు నిర్మాతలూ, దర్శకులూ, హీరోలూ. బూతు సంభాషణలూ, శృంగార సన్నివేశాలూ వున్న సినిమాలు తామరతంపరగా వచ్చాయి. క్లబ్ డాన్సులు సాధారణమయ్యాయి. 70వ దశకం ఆఖర్లో నటుడిగా రంగప్రవేశం చేసిన చిరంజీవి హీరోగా మారి నిలదొక్కుకొంటున్న సమయంలో ‘ఖైదీ’ అతడి స్థాయిని అనూహ్యంగా పెంచేసింది. యాక్షన్ చిత్రాల్లొ ‘ఖైదీ’ సరికొత్త ట్రెండుని నెలకొల్పింది. తెలుగులో హీరోల డాన్సులకి అక్కినేని ఆద్యులైనప్పటికీ వాటికి ఎక్కువ ప్రాచుర్యం కలిపించింది చిరంజీవే. ఓ వైపు యాక్షన్ సినిమాలు వెల్లువగా వస్తున్నా, మరోవైపు కళాత్మక విలువలున్న చిత్రాలు కొద్ది సంఖ్యలో అయినా వచ్చాయి. కె. విశ్వనాథ్ సృష్టి ‘శంకరాభరణం’ తెలుగు సినిమాకే గర్వకారణమైన చిత్రంగా చరిత్రలో సుస్థిరస్థానం సంపాదించింది. శాస్త్రీయ సంగీతమే హీరోగా తీసిన ఈ చిత్రం దేశ విదేశాల్లో విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకొంది. అక్కినేనితో దాసరి నారాయణరావు రూపొందించిన ‘మేఘసందేశం’ కూడా ఈ కోవలోకే వస్తుంది. ఈ దశకంలోనే మాదాల రంగారావు నటించిన ‘యువతరం కదిలింది’, ‘ఎర్ర మల్లెలు’, ‘విప్లవ శంఖం’ వంటి విప్లవాత్మక చిత్రాలు కూడా వచ్చాయి. అభ్యుదయ చిత్రాల సృష్టికర్తగా టి. కృష్ణ ‘వందేమాతరం’, ‘నేటి భారతం’, ‘ప్రతిఘటన’, ‘రేపటి పౌరులు’ వంటి సినిమాలు రూపొందించాడు.

ఎన్‌టీఆర్ వారసునిగా అంతకుముందే బాలకృష్ణ హీరోగా ప్రవేశిస్తే 80లలో మరింతమంది తండ్రులకి వారసులుగా చిత్రరంగ ప్రవేశం చేశారు. నాగేశ్వరరావు కుమారుడు నాగార్జున; కృష్ణ కొడుకులు రమేశ్, మహేశ్ రాగా అగ్ర నిర్మాతలైన రామానాయుడు, వీబీ రాజేంద్రప్రసాద్ కుమారులు వెంకటేశ్, జగపతిబాబు హీరోలుగా ప్రవేశించారు.
తెలుగు చిత్రరంగంలో తన పేరిట ఓ యుగాన్ని సృష్టించుకున్న ఎన్‌టీఆర్ రాజకీయాల్లో ప్రవేశించి తెలుగుదేశం పార్టీని స్థాపించి ఆఖరుకి ముఖ్యమంత్రి కూడా అయ్యారు. ఆ తర్వాత కూడా ఆయన మూడు సినిమాల్లో నటించారు. తెలుగులో తొలి 70ఎం.ఎం. సినిమా ‘సింహాసనం’ ఈ దశాబ్దంలోనే వచ్చింది.
ఆ తర్వాత తెలుగులో కొత్తరక్తం మొదలైంది. ఎంతోమంది కొత్త దర్శకులు తమ ప్రతిభని ప్రదర్శించుకోవడంతో పాతతరం దర్శకులు చాలామంది రిటైరయ్యే పరిస్థితి వచ్చింది. వస్తూనే భారీ సంచలనం సృష్టించాడు రాంగోపాల్‌వర్మ. అతడి దర్శకత్వంలో వచ్చిన తొలి సినిమా ‘శివ’ కలెక్షన్లలో గత రికార్డులనన్నిట్నీ తిరగరాయడమే కాకుండా సాంకేతిక విలువల్లో కొత్త అధ్యాయానికి నాంది పలికింది. ఐతే ఆ సినిమా యువతపై చెడు ప్రభావాన్ని కలిగించడం విచారించాల్సిన అంశం. ‘శివ’తో వయొలెన్స్ కొత్తపుంతలు తొక్కింది. వరుసబెట్టి హింసాత్మక సన్నివేశాలున్న సినిమాలు వచ్చిపడ్డాయి. కథకంటే కథనానికి ప్రాముఖ్యత ఎక్కువైంది. సాంకేతికపరమైన అంశాలపట్ల శ్రద్ధ పెరిగింది. కథల విషయంలో అప్పటికీ ఇప్పటికీ స్పష్టమైన తేడా ఉంటోంది. అప్పట్లో ఏదైనా కథని సినిమాగా తీయాలంటే దర్శకులు, నటులు, రచయితలు- అందరూ కలిసి సమావేశమై చర్చించుకొని అందరూ కలిసే కథని నిర్ణయించేవాళ్లు. ఇప్పుడు ఆ స్థితి మచ్చుకి కూడా కనిపించదు. 80వ దశకం నుంచే హీరోనుబట్టి కథలు తయారుచెయ్యడం మొదలైంది. ఇప్పటికీ ఆ స్థితి కొనసాగుతూ వస్తోంది. గతంలో సినిమా ఫెయిలైతే దానికి కారణం సమష్టి లోపమేనని ఒప్పుకునేవాళ్లు. ఇప్పుడైతే సినిమా ఫ్లాప్ అయ్యిందంటే దర్శకుడి మీదకో, నటులమీదకో, అదీ కాదంటే సంగీతం మీదకో నెపం నెట్టేస్తున్నారు.
ఇతర భాషా చిత్రాలతో పోలిస్తే వాసి విషయంలో మనం చాలా వెనుకంజలో ఉన్నామని చెప్పక తప్పదు. మన పొరుగునే ఉన్న మలయాళ చిత్రాలు దేశంలోనే అత్యుత్తమ చిత్రాలుగా ఎక్కువ భాగం ప్రశంసలకి నోచుకుంటున్నాయి. తమళంలోనూ అప్పుడప్పుడైనా అలాంటి చిత్రాలు వస్తున్నాయి. తెలుగు రంగమే దుస్థితిలో వున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఫ్యాక్షన్ నేపథ్యంలో వచ్చిన సినిమా హిట్టయ్యిందంటే అదే మూసలో పది, ఇరవై సినిమాలు వచ్చేస్తాయి. ఒక కాలేజీ నేపథ్యం సినిమా హిట్టయితే ఆ తరహా కథతో ఎన్నొచ్చాయో లెక్కేలేదు. ఇదంతా ట్రెండుని క్యాష్ చేసుకోవాలనే ప్రయత్నమే తప్పితే అందులో సినిమాలు తీసేవారికి చిత్తశుద్ధి వుందంటే నమ్మలేం. ఓ దశాబ్దం నుంచి వస్తున్న సినిమాల్లో మనవతా విలువలు కనిపించడం అరుదైపోయింది. వికారమైన చేష్టలు, జుగుప్స కలిగించే డాన్సులు, రౌడీలు, గూండాలు హీరోలుగా వుండటం ఇప్పటి ఫ్యాషన్. మిగతా అన్ని రంగాలకు మల్లే పురుషాధిక్యత మరీ ఎక్కువగా రాజ్యమేలుతున్న చిత్రసీమలో హీరోయిన్ల స్థితి మరీ నాసిరకంగా తయారైంది. వాంప్ పాత్రల అవసరం లేకుండా హీరోయిన్లతోనే దర్శకులు వాంప్ చేసే చేష్టలన్నీ చేయిస్తున్నారు. పాటల్లో హీరో హీరోయిన్ల నడుము కదలికలు చూస్తుంటే మనం దాన్ని ఆస్వాదించాలో, అసహ్యించుకోవాలో అర్థంకాని స్థితి. అట్లాంటి దృశ్యాలకే థియేటర్లో ఈలలు, చప్పట్లు! వీటినే ఆశీర్వచనాలుగా భావించుకుంటున్న నిర్మాతలు అట్లాంటి సినిమాల నిర్మాణానికే ఆసక్తి చూపుతున్నారు. ఆధునిక ధోరణుల్నీ, వేగాన్నీ ఇష్టపడుతున్న ఇప్పటి యువతకి ఇట్లాంటి సినిమాలు కావలసినంత వినోదాన్నిస్తున్నప్పటికీ మంచి కంటే చెడే త్వరగా ఆదరణ పొందుతుందనే సత్యాన్ని సినీ పరిశ్రమకారులు విస్మరించకూడదు. ఆడవాళ్లని ఏడ్పించడమే మగవాడి జన్మహక్కుగా చూపిస్తున్నారు. ‘ప్రతీకారమే పరమసోపానం’ అని చెప్పే రక్తపాత కథలతో సినిమాలు తీస్తున్నారు. కాలేజీ ఆడపిల్లల్ని ఎంతగా టీజ్ చేస్తూ ఆనందించవచ్చో, భర్త ఎంత హింసించినా భార్య ఎలా అణకువగా ఉండాలో చెప్పే సినిమాలు వస్తున్నాయి. ఇది సాంస్కృతిక వినాశనానికి దారితీసే ప్రమాదం వుంది.

అట్లా అని తెలుగు సినిమా పూర్తిగా దిగజారిపోయిందనడమూ పాక్షికత్వమే అవుతుంది. కొద్దిమంది అయినా యువతరం దర్శకులు వాస్తవికాంశాలతో చిత్రాలు తీస్తూ ప్రశంసలు పొందుతున్నారు. ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం తెలుగు చిత్రరంగాన్ని మార్చేస్తోంది. ఈ కాలంలోనైనా సినిమా కేవలం వినోదాన్ని అందించే రంగంగానే కాక ఆలోచింపజేసే మీడియా అనే ధోరణి చిత్రసీమలో వ్యాపించాల్సి వుంది. అప్పుడే విమర్శకి నిలిచే స్థాయికి తెలుగు సినిమా చేరుకునే వీలుంటుంది

Leave a Reply

Your email address will not be published.